Czym jest NFT?

Skrót rozmowy: Czym jest NFT?

Dziś moim gościem jest Bartek Bilicki, który opowie o NFT i możliwościach zarabiania na nich z perspektywy programisty. Bartku, dzięki, że przyjąłeś zaproszenie.

Dzięki za zaproszenie, cześć.

Czy możesz się przedstawić i powiedzieć, co łączy Cię z branżą IT?

Czy możesz się przedstawić i powiedzieć, co łączy Cię z branżą IT?

Z branżą IT jestem związany zawodowo od 2008 roku, od kiedy skończyłem studia inżynierskie w tym obszarze. Tworzyłem strony internetowe i różnorodne, czasem dość szalone projekty. Dziś zajmuję się tokenizacją sztuki i prowadzę startup SmartVerum.

Czym są NFT i blockchain?

Czy mógłbyś na początku wyjaśnić nam pojęcia NFT i blockchain?

NFT (Non-Fungible Token) to w skrócie token niewymienialny. To pierwsza udana implementacja w środowisku blockchain, która pozwala na przeniesienie do cyfrowego świata koncepcji unikalnej, niewymienialnej wartości. Wcześniej dotyczyło to na przykład znaczków pocztowych czy obrazów, a dzisiaj dzięki NFT możemy na zawsze zapisać i potwierdzić własność konkretnego pliku, grafiki, a nawet praw do piosenki czy samochodu. Token taki jest zapisany w technologii blockchain, co daje absolutną gwarancję jego autentyczności i praw do własności cyfrowej.

Czy NFT to tylko inny sposób na wykorzystanie blockchaina?

Czy NFT jest tylko innym sposobem na wykorzystanie blockchainu, czy może czymś więcej?

Blockchain to po prostu zdecentralizowana baza danych. Kryptowaluty i NFT to zaledwie dwie implementacje tej samej technologii. NFT można nazwać cyfrowym certyfikatem własności dowolnego przedmiotu cyfrowego lub fizycznego.

Co nadaje się na NFT?

Co nadaje się na NFT? Najlepiej kojarzone są dzieła artystów, np. obrazy, grafiki czy animacje. Ale może NFT to coś jeszcze?

Na NFT nadaje się niemal wszystko. Choć sztuka cyfrowa jest najbardziej rozpoznawalna, NFT może być unikalnym biletem na zamknięty koncert, przepustką na prywatne wydarzenie (tzw. POAP), a nawet cyfrowym ubiorem dla postaci w Metaverse, który można bez problemu przenosić pomiędzy różnymi grami.

Od czego zależy wartość NFT?

Od czego zależy wartość NFT?

Wartość zależy od umowy społecznej oraz unikalności (scarcity) tokena. Jeśli emitent wyda tylko dziesięć tokenów dostępu do wyjątkowego fanklubu lub limitowanej serii fizycznych butów, ich rzadkość i popyt rynkowy ukształtują cenę. Co ważne, wartość buduje również wiara społeczności w dany projekt oraz prestiż z posiadania oryginalnego, potwierdzonego w blockchainie dobra.

Dlaczego niektórzy uważają NFT za bańkę spekulacyjną?

Dlaczego niektórzy uważają NFT za bańkę spekulacyjną?

Ponieważ w ten świat weszło wielu spekulantów, których jedynym celem był szybki zarobek na łatwowiernych użytkownikach. Widzieliśmy projekty (np. pixelowe grafiki), które w krótkim czasie zyskiwały sztuczną wartość rzędu setek tysięcy dolarów, by po chwili spaść do zera, często dlatego, że za projektem nie stała żadna realna wartość poza wykreowanym "hype'em".

Do czego można wykorzystać NFT poza prestiżem posiadania?

Czy NFT da się w ogóle do czegoś wykorzystać, czy to tylko kwestia prestiżu posiadania?

To zdecydowanie nie tylko prestiż. Smart kontrakty stojące za NFT można oprogramować w dowolny sposób. Mogą one służyć jako karty członkowskie (tylko właściciel ma dostęp do konkretnej społeczności czy ukrytych treści) lub systemy pobierania tantiem (tzw. royalties), dzięki którym twórca dzieła otrzymuje procent od każdej kolejnej transakcji sprzedaży swojego NFT na rynku wtórnym. Dziś powoli odchodzi się od traktowania NFT wyłącznie jako obrazków na rzecz ich realnej użyteczności.

Czy kupione NFT można wykorzystywać w nieograniczony sposób?

Czy każde nabyte NFT mogę wykorzystywać w nieograniczony sposób? Np. reprodukować, sprzedawać kopie, używać jako element własnych produktów?

Kupując NFT, stajesz się jego właścicielem w sieci blockchain, ale najczęściej nie otrzymujesz pełni autorskich praw majątkowych do samego dzieła, które ono reprezentuje. Oznacza to, że zazwyczaj nie możesz komercyjnie powielać ani sprzedawać grafiki z NFT w formie koszulek czy plakatów, chyba że autor dzieła wyraźnie to zastrzegł w licencji dołączonej do smart kontraktu. Prawa te działają podobnie jak w przypadku zakupu tradycyjnego obrazu na płótnie – jesteś jego właścicielem, ale nie możesz drukować jego reprodukcji na sprzedaż.

Czy popularność NFT tworzy nowe miejsca pracy dla programistów?

Czy rosnąca popularność NFT tworzy nowe miejsca pracy dla programistów?

Zdecydowanie tak. Zapotrzebowanie na programistów Web3 i twórców smart kontraktów (piszących w takich językach jak Solidity dla Ethereum) gwałtownie rośnie. Brakuje rąk do pracy w rozwoju marketplace'ów, narzędzi dla twórców, a także we wspomnianych wyżej zaawansowanych mechanikach NFT wykraczających poza zwykłą sztukę cyfrową. Jeśli masz umiejętności z zakresu tradycyjnego programowania i chcesz wejść w blockchain, jest to świetny moment.

Co powinien wiedzieć programista, który zaczyna pracę w zespole NFT?

Czy jest coś konkretnego, co programista startujący do takiego zespołu powinien wiedzieć, czy wystarczy ogólna wiedza o blockchainie?

Nie musisz na początku dogłębnie znać kryptografii i mechaniki konsensusu samej sieci (np. Proof of Work czy Proof of Stake). Wystarczy dobra znajomość języka używanego do pisania smart kontraktów (np. Solidity) oraz zrozumienie standardów tokenów, takich jak ERC-721 czy ERC-1155, by płynnie i skutecznie wejść w tworzenie rozwiązań opartych o NFT.

Produkty jakiej branży najlepiej sprzedają się na rynku NFT?

Produkty jakiej branży powiązanej z IT najlepiej sprzedają się teraz na rynku NFT? Może gry?

Zdecydowanie króluje tu gaming. Branża gier eksploruje mechaniki Play-to-Earn (P2E), w których gracze, jako wynagrodzenie, otrzymują tokeny NFT symbolizujące cenne przedmioty zdobyte podczas rozgrywki (np. unikalne miecze lub czołgi). Przedmioty te można następnie wymienić na prawdziwe pieniądze lub kryptowaluty na zewnętrznych rynkach. To ogromny, miliardowy biznes, który bardzo prężnie się rozwija w Azji i powoli podbija inne rynki.

Gdzie jeszcze możemy wykorzystać NFT?

Gdzie jeszcze możemy wykorzystać NFT? Wewnątrz aplikacji jako waluta, czy może w ten sposób spieniężyć sam kod aplikacji czy jedno z rozszerzeń (wtyczek)?

Kod źródłowy jako taki rzadko bywa "pakowany" w NFT do sprzedaży, choć technicznie dałoby się to zrobić. Zdecydowanie częściej tokeny niewymienialne wykorzystywane są w systemach biletowych (likwidujących problem koników i podróbek), rynkach nieruchomości (gdzie tokenizuje się kawałki budynków dla mniejszych inwestorów) oraz w samej mechanice dowodu osobistego (np. cyfrowe zaświadczenia uczelni i państw, trwale powiązane z daną osobą).

Czy stworzenie własnego NFT jest skomplikowane?

Czy stworzenie własnego NFT jest skomplikowane? Jak wygląda ten proces?

Od strony użytkownika jest to dzisiaj trywialne. Wystarczy zalogować się do jednego z marketplace'ów (np. OpenSea) za pomocą portfela kryptowalutowego, takiego jak MetaMask, wgrać swój plik graficzny (lub film), zapłacić bardzo drobną opłatę operacyjną (tzw. "gas fee") i kliknąć przycisk "Mint". Twoje NFT jest wtedy natychmiastowo gotowe i osadzone w sieci. Dla programistów oznacza to tworzenie odpowiedniego smart kontraktu zgodnego z wybranym standardem i wgranie go na blockchain, co również zostało uproszczone dzięki wielu gotowym narzędziom i środowiskom testowym.

Czy bez rozpoznawalnej marki można zarabiać na NFT jako programista?

Czy bez rozpoznawalnej marki jestem w stanie zarabiać na NFT jako programista?

Zarabianie na własnych kolekcjach NFT bez zbudowanej społeczności i wsparcia PR-owego jest dziś niezwykle trudne, wręcz przypomina wygraną na loterii. Dużo pewniejszym i bezpieczniejszym podejściem dla programisty jest zarabianie poprzez świadczenie usług: pisanie bezpiecznych smart kontraktów dla twórców, budowanie portali łączących świat Web2 z Web3 lub wdrażanie niestandardowych integracji.

Dlaczego NFT bywa krytykowane za wpływ na środowisko?

NFT bywa krytykowane ze względu na negatywny wpływ na środowisko przez emisję gazów cieplarnianych. Skąd ten wpływ, skoro wszystko odbywa się w świecie wirtualnym?

Ten argument jest bardzo często podnoszony. Wpływ na środowisko nie wynika z samych plików obrazków, ale z faktu, że wiele wczesnych tokenów NFT opierało się na sieciach działających w modelu Proof of Work (jak Bitcoin czy stara wersja Ethereum), co z kolei wymagało działania ogromnych serwerowni w celu przetwarzania skomplikowanych obliczeń kryptograficznych pochłaniających potężne ilości prądu. Wraz z przejściem wielu systemów na mechanizm Proof of Stake (np. nowe Ethereum) czy powstawaniem sieci drugich warstw (tzw. Layer 2), to zużycie energii stało się minimalne i przestało być rzeczywistym problemem ekologicznym.

Jaką przyszłość ma NFT?

Słyszy się, że NFT to zwykła moda. Jaką przyszłość wróżysz NFT? Może nie opłaca się angażować w tę branżę?

NFT w formie prostych "małpek" z losowymi atrybutami było modą, która zdecydowanie w większości upadła. Jednak sama koncepcja tokena jako certyfikatu własności w świecie cyfrowym z pewnością zostanie z nami na długo. Wróżę renesans użyteczności: będziemy widzieć tokeny jako niezbywalne bilety miesięczne, aktywa giełdowe oraz niepodważalne podpisy w umowach prawnych, które wyprą dotychczasowe, papierowe mechanizmy.

Jak najłatwiej wejść w temat NFT i od czego zacząć?

Jak najłatwiej wejść w temat NFT, od czego zacząć?

Najlepszym sposobem jest doświadczenie tego osobiście. Załóż sobie portfel kryptowalutowy (np. MetaMask), przelej drobną kwotę w Ethereum lub innej walucie, zaloguj się na giełdę taką jak OpenSea, kup taniego, losowego tokena i po prostu "poczytaj", jak on działa z technicznego punktu widzenia na skanerze sieci (np. Etherscan). Z perspektywy programistycznej polecam naukę języka Solidity i pisanie pierwszych, prostych kontraktów w środowisku testowym Remix.

Jaką książkę polecić osobie, która chce zgłębić temat NFT?

Jaką książkę polecisz osobie, która chce zgłębić temat NFT?

Książek papierowych raczej nie polecam, ponieważ technologia Web3 i środowisko wokół niej zmieniają się niezwykle szybko, a publikacje książkowe potrafią ulec przeterminowaniu tuż przed procesem wydawniczym. Sugeruję podążanie za specjalistycznymi portalami technologicznymi w języku angielskim, słuchanie podcastów o kryptowalutach (np. Bankless) oraz czerpanie wiedzy z aktywnych repozytoriów na GitHubie skupiających programistów i deweloperów z danej branży.

Gdzie można znaleźć Bartka w sieci?

Gdzie możemy Cię znaleźć w sieci?

Zapraszam przede wszystkim na naszego Discorda, gdzie jako społeczność dyskutujemy o pierwszych, przedpremierowych testach naszych projektów, rozmawiamy z inwestorami oraz analizujemy innowacyjne rozwiązania Web3. Śmiało kontaktujcie się również ze mną poprzez portal LinkedIn – jeśli poszukujecie pracy lub wsparcia technicznego w tematyce blockchainowej. Znajdziecie mnie tam wpisując moje imię i nazwisko.

Bartku, bardzo Ci dziękuję za tę rozmowę i podzielenie się swoimi doświadczeniami.

Również bardzo dziękuję za zaproszenie. Mam nadzieję, że ten materiał komuś z branży się przyda. Dzięki bardzo i cześć.